Orson Welles – ΦΑΛΣΤΑΦ, Ή ΟΙ ΚΑΜΠΑΝΕΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΝΥΚΤΙΟΥ (1965)

Ouosmane Sambene – ΤΟ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ ΘΙΑΡΟΫ (1988)

Glauber Rocha - BARRAVENTO

Η μάχη του Αλγερίου / Το κυνήγι του λιονταριού με το τόξο

Για φέτος, ένα αριστούργημα του πολιτικού κινηματογράφου: Η μάχη του Αλγερίου  του ιταλού σκηνοθέτη Gillo Pontecorvo. Γυρισμένο το 1966, αναπλάθει με συγκλονιστικό ρεαλισμό, μέσ’ από αναφορές σε πραγματικά γεγονότα, τον αγώνα της ανεξαρτησίας του αλγερινού λαού από την ωμή γαλλική αποικιακή διοίκηση. Η Αλγερία απελευθερώθηκε τελικά το 1962, αλλά ο σκηνοθέτης επιφυλάσσει μόνο μια εν παρόδω αναφορά στο γεγονός. Επικεντρώνεται αντίθετα στην πλέον δραματική φάση του αντάρτικου μεταξύ 1954-57, όταν οι μυστικοί μαχητές αναδιοργανώνονταν και επέκτειναν τα δίκτυά τους στην Κάσμπα, αντιμετωπίζοντας μια συστηματική προσπάθεια των γάλλων παραστρατιωτικών να τους καταστείλουν με κάθε θεμιτό και αθέμιτο μέσον. Η ταινία υμνήθηκε από την κριτική και καταλαμβάνει την 120ή θέση στον κατάλογο των 500 καλύτερων ταινιών όλων των εποχών τού Empire’s Magazine. Στη Γαλλία ήταν απαγορευμένη μέχρι το 1974. Επίκαιρη όσο πάντα, αξίζει κανείς να την βλέπει πάλι και πάλι ως υπόμνηση του απαράγραπτου παρελθόντος της «δημοκρατικής» Ευρώπης.          

Και μαζί ένα μνημειώδες ντοκυμανταίρ, που προβλήθηκε στον περυσινό κύκλο κινηματoγραφικών προβολών της ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ, αφιερωμένον στο «Εθνογραφικό Ντοκυμανταίρ». Το κυνήγι του λιονταριού με το τόξο είναι η γνωστότερη ίσως δημιουργία του Jean Rouch, μίας από τις εξέχουσες φυσιογνωμίες του γαλλικού Νέου Κύματος όσο και του εθνογραφικού κινηματογράφου. Η ταινία γυρίστηκε με διακοπές μεταξύ 1958 και 1964 στην ερημώδη περιοχή μεταξύ της Δημοκρατίας του Νίγηρα και του Μάλι που κατοικείται από την ημινομαδική φυλή των Πελ. Ως κτηνοτρόφοι, οι Πελ έχουν μία άρρητη «συμφωνία» με τα λιοντάρια: μπορούν αυτά να σκοτώνουν άρρωστα ζώα ώστε να καθαρίζουν τα κοπάδια τους και να τα κρατούν υγιή, όταν όμως ένα λιοντάρι αρχίζει να επιτίθεται σε υγιή ζώα η συμφωνία προσβάλλεται και οι Πελ καλούν τους Γκάου, φημισμένη συντεχνία κυνηγών οι οποίοι χρησιμοποιούν τον παραδοσιακό οπλισμό με τόξο και δηλητηριασμένα βέλη. Παρακολουθώντας σε όλες τις απαιτούμενες λεπτομέρειες τις τεχνικές και τα τελετουργικά τους, ο Rouch αφηγείται ο ίδιος σε όλο το μήκος του φιλμ ενσωματώνοντας στην τέχνη του την αρχαία παράδοση των γκριό, των επικών ραψωδών της Δυτικής Αφρικής.

Κατεβάστε: Η μάχη του Αλγερίου

Κατεβάστε: Το κυνήγι του λιονταριού με το τόξο

 

ΛΙ - Ανάμεσα στο Διάβολο και τη Βαθιά Γαλάζια Θάλασσα

Βασισμένη στη νουβέλα του ΝΙΚΟΥ ΚΑΒΒΑΔΙΑ, Λι, μια τρυφερή ιστορία ανάμεσα σ’ έναν έλληνα ναυτικό κι ένα δεκάχρονο κορίτσι από το Χονγκ Κονγκ (που εδώ αναπαράγεται στο επίπεδο της σχέσης λογοτεχνίας-κινηματογράφου), είναι η φετεινή μας ταινία: ένα δραματικό φιλμ γαλλοβελγικής παραγωγής, από την βελγίδα δημιουργό MARION HÄNSEL, που προτάθηκε για Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ των Καννών του 1995. Στους βασικούς ρόλους είναι ο Stephen Rea (Νίκος) και η Ling Chu (Λι).

Κατεβάστε την ταινία

Oι Σφουγγαράδες / Fata Morgana

Κάθε χρόνο, με την ευκαιρία της έναρξης των δραστηριοτήτων της, η Εταιρεία Διαπολιτισμικών Σπουδών θα προσφέρει επίσης στους φίλους κι επισκέπτες της μία σπάνια κινηματογραφική ταινία. Οι δύο ταινίες με τις οποίες ξεκινάμε φέτος—για τα δύο πρώτα χρόνια λειτουργίας της Εταιρείας––  είναι οι Σφουγγαράδες του Μάνου Ζαχαρία και το στυλιζαρισμένο «ντοκυμανταίρ» του Werner Herzog, Fata Morgana.

Έλληνας κινηματογραφιστής της διασποράς, ο ΜΑΝΟΣ ΖΑΧΑΡΙΑΣ έζησε μεγάλο μέρος της ζωής του στην πρώην Σοβιετική Ένωση όπου γύρισε τις 10 από τις 11 ταινίες του. Έχοντας συμμετάσχει στο φοιτητικό κίνημα της Εθνικής Αντίστασης και στα Δεκεμβριανά  ως επικεφαλής του περίφημου λόχου «Λόρδος Βύρων», το 1945, χάρη στην υποτροφία Μερλιέ που διέσωσε στο Παρίσι πολλούς νέους έλληνες καλλιτέχνες και διανοούμενους, επιβιβάστηκε στο θρυλικό Ματαρόα και βρέθηκε στη Γαλλία για να σπουδάσει θέατρο, κινηματογράφο στο IDHEC (Institut des Hautes Etudes Cinématographiques) και Ιστορία της Τέχνης στη Σορβόνη. Στη διάρκεια του Εμφυλίου επιστρέφει στην Ελλάδα  για να οργανώσει μαζί με τον Γιώργο Σεβαστίκογλου και τον Απόστολο Μουσούρη το κινηματογραφικό συνεργείο του Δημοκρατικού Στρατού. Μετά την ήττα, διαφεύγει στη Σοβιετική Ένωση και καταλήγει στη Μόσχα, στη Μέκκα της σοβιετικής κινηματογραφίας, οπου θα μαθητεύσει στο πλευρό μυθικών μορφών του ρωσικού κινηματογράφου όπως ο Μιχαήλ Ρομ, ο Αλεξάντρ Ντοβζένκο και ο Σεργκέι Γιουτκέβιτς. Το 1979 επέστρεψε στην Ελλάδα, όπου από το 1982, με πρόταση της Μελίνας Μερκούρη, ανέλαβε να αναμορφώσει το πλαίσιο λειτουργίας του  ελληνικού κινηματογράφου ως Σύμβουλος Κινηματογραφίας του Υπουργείου Πολιτισμού και από το 1987 Πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου.

Γυρισμένες εξ ολοκλήρου σχεδόν στα στούντιο της Μοσφίλμ, με ρώσους ηθοποιούς, οι ταινίες του  είναι βαθιά πολιτικές και περιστρέφονται με έμμονο τρόπο γύρω από θέματα της πρόσφατης ελληνικής—κι ευρωπαϊκής—ιστορίας υπό μια στρατευμένη αντιφασιστική σκοπιά. Εξαίρεση τούτη η πρώτη του ταινία (1960), ένα φορμαλιστικό αριστούργημα σε σενάριο του Γιώργου Σεβαστίκογλου από μια ιστορία του Νίκου Κάσδαγλη, που παρουσιάζει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον, μεταξύ άλλων, για την υφολογική σύμμειξη ρωσικών και ελληνικών στοιχείων μέσα σε μια περιοριστική φόρμα, αυτή του λεγόμενου «σοσιαλιστικού ρεαλισμού», από την οποίαν αποσπά το μέγιστο των καλλιτεχνικών δυνατοτήτων.

Ο WERNER HERZOG, ένας άπό τους ιδιοφυέστερους ανανεωτές του γερμανικού κινηματογράφου στη δεκαετία του 1960, δεν χρειάζεται ιδιαίτερη παρουσίαση εδώ. Στο σχετικά άγνωστο αυτό έργο του, παντρεύει εικόνες από τοπία και κοινωνίες της Σαχάρα με μία «off» αφήγηση βασισμένη σε κείμενα δικά του αναμεμιγμένα με κοσμολογικό υλικό των Μάγια, και με απροσδόκητη μουσική επένδυση, εκτρέποντας την παραδοσιακή φόρμα του ντοκυμανταίρ σ’ ένα ιδιόμορφο ποιητικό αντικείμενο που ανακαλεί μία σχεδόν εσχατολογική ατμόσφαιρα με τεράστια υποβλητική δύναμη. 

Κατεβάστε:

Οι Σφουγγαράδες 

Fata Morgana